Caigua

Opis rośliny:
Ma postać pnącą się lub płożącą. Jest rośliną roczną. Długość jej łodygi osiąga nawet do 5 m. Jest bardzo rozgałęziona i pokryta włoskami. Liście mają długość 6–14 cm, złożone są z 5 do 7 listków kształtu eliptycznego o brzegach ząbkowanych. Kwiaty zebrane są po 10–20. Usadowione są na długich ogonkach. Te, które mają słupkowie, są bezogonkowe i pojedyncze. Korona kwiatu ma formę kielicha, jest pięciodzielna, barwy żółtawej, ma 5 płatków. Jest dużo większa w kwiatach, które mają słupkowie. 5 pręcików połączonych w jedną kolumnę jest zakończonych jednym pylnikiem. Owoc jest jagodą podłużnoeliptycznego kształtu, nieco spłaszczoną, na ogół nieregularną, z zaostrzonym końcem. Ma 10–20 cm długości, powierzchnię nieregularną i jest zaopatrzony w delikatne kolce, szczególnie w części środkowej. Kolor owocu jest zmienny – od ciemnozielonego do białawego. Na powierzchni skórki widoczne są ponadto podłużne paski. Mezokarp jest cienki, soczysty, barwy zielonej, endokarp – biały i gąbczasty. Wytwarza kwadratowe, czarne nasiona o pomarszczonej powierzchni. Rozmieszczone są one w dwóch rzędach. Środek owocu jest pusty wtedy, kiedy owoc jest dojrzały lub wykazuje luźne utkanie łożyska.

Występowanie:
Caigua pochodzi z Peru. Porasta tereny o klimacie ciepłym i wilgotnym na wybrzeżu i w górach oraz w Amazonii od Boliwii do Meksyku.

Surowiec leczniczy:
Owoce, liście i nasiona.

Skład chemiczny:
Dojrzały owoc caigui jest bogaty w sole mineralne, pektyny, włókno pokarmowe, substancje białkowe, węglowodany i substancje tłuszczowe. Zawiera też kwas galakturonowy, dihydroksytryptaminę, żywice, substancje mineralne (fosfor), witaminy (tiamina, kwas askorbinowy), lipoproteiny i substancje steroidowe: β-sitosterol i jego 3-β-D-glukozyd. W niedojrzałym owocu wykazano obecność luteoliny, stigmasterolu i diosgeniny (jest to saponina wykorzystywana do półsyntezy hormonów płciowych, czynników przeciwzapalnych oraz substancji anabolicznych).

Zastosowanie:
Surowy lub podgotowany owoc jest specyfikiem stosowanym w cukrzycy. Ma też działanie przeciwbólowe, w schorzeniach układu oddechowego. Soku z owocu używa się w leczeniu zapalenia ucha stosując okłady na ucho zewnętrzne. W zaburzeniach dotyczących układu krążenia spożywa się surowe owoce, bo „oczyszczają” tętnice z cholesterolu (frakcja LDL). Przygotowuje się też różne preparaty galenowe wykorzystywane jako specyfiki przeciwmiażdżycowe. Podwyższone ciśnienie krwi jest wskazaniem do stosowania herbaty z nasion caigui. Owoce i liście mają działanie przeciwzapalne. Po zmiażdżeniu można stosować je w formie okładów. W zapaleniu migdałków gotowanego z oliwą owocu używa się do płukania gardła, a płyn uzyskany z owoców gotowanych w mleku stosuje się w anginie. Zmielone nasiona przyjmuje się na czczo w celu wyeliminowania pasożytów. Odwar sporządzony z owoców bez pestek ma działanie obniżające poziom cholesterolu oraz moczopędne. Okłady z liści rośliny działają przeciwzapalnie. Ostatnio poddano szczególnie dokładnym badaniom obecny w surowcu składnik, który ma wpływ na metabolizm tłuszczów.

---