Sangre de Drago

Opis rośliny:
Jest to drzewo o wysokości od 10 do 20 m, jednocześnie niewielkiej średnicy, do 30 cm, rozgałęzione, szczególnie na szczycie. Korę ma gładką, czerwonawo-szarawą z białymi plamkami, co nadaje jej marmurkowy wygląd. Po jej nacięciu wypływa żywica (sok mleczny) o ciemnoczerwonym zabarwieniu. Liście są duże, 12–30 cm długości, jasnozielone, ułożone skrętolegle lub naprzeciwlegle, z dwoma gruczołowatymi wyrostkami u nasady. Mają kształt sercowaty, niekiedy z wydłużonym szczytem. Obie strony blaszki liściowej pokryte są delikatnymi, rozgałęzionymi, cienkimi włoskami. Drzewo tworzy kwiatostan szczytowy w postaci luźnych, podłużnych gron. Kwiaty są liczne, barwy zielonkawobiałej lub bursztynowej, rozdzielnopłciowe, z długimi ogonkami. Zarówno męskie, jak i żeńskie mają wydłużony, pięciodziałkowy kielich pokryty włoskami. Owoc jest niewielki, kulisty, 3–5 mm średnicy, koloru czerwonawego, pokryty włoskami, pękający. Wytwarza trzy monokarpiczne skrzydlaki. Nasiona gładkie, miękkie, z oleistym bielmem, swym kształtem przypominają smoka. Zarówno wygląd nasion, jak i barwa żywicy mają swoje odzwierciedlenie w nazwie rośliny.

Występowanie:
Sangre de drago odporne jest na wahania klimatyczne oraz zmienne warunki glebowe. Rośnie w Andach na stokach wąwozów, w lasach tropikalnych górnego dorzecza Amazonki, na pograniczu roślinności pierwotnej i wtórnej, na ruinach, w obejściach gospodarstw, głównie w Peru, Brazylii, Ekwadorze, Meksyku i Dominikanie na wysokości od 300 do 2080 m n.p.m. Tworzy czasem niewielkie lasy.

Surowiec leczniczy:
Kora, liście, gałązki oraz – najczęściej wykorzystywany – sok mleczny (żywica).

Skład chemiczny:
Główne składniki tego surowca to flawolany (gallokatechina, katechina, epikatechina, epigallokatechina), proantocyjanidyny, głównie katechinowe, epikatechinowe, gallokatechinowe i galloepikatechinowe, alkaloid taspina, betanina, proantocyjanidyny oligomeryczne, solutarydyna, α-kalakoryna, olejek eteryczny (α- i β-pinen, α- i β-tujon, β-kariofilen, borneol, kalamol, kamfen, eugenol, D-limonen, eugenol, γ-terpinen, γ-terpinol, mircen, p-cymen), poza tym dihydrobenzafuranowe lignany, fenole i ich pochodne, steroidy, nienasycone kwasy tłuszczowe, diterpenoidy, alkohol linalolowy, metylotymol, taniny, kwas benzoesowy, liczne pigmenty i wanilina.

Zastosowanie:
Sok mleczny w kolorze krwi, czemu roślina zawdzięcza swoją nazwę, wykazuje silne działanie ściągające, a tym samym działa przeciwbiegunkowo. Właściwości przeciwbakteryjne fenoli i diterpenów zawartych w żywicy wykorzystuje się w leczeniu anginy, gruźlicy, grypy, a przeciwzapalne pomocniczo w reumatyzmie. Preparat stosowany zewnętrznie na skórę ułatwia gojenie się ran (taspina, lignany), nadżerek i owrzodzeń, łagodzi przebieg dermatoz (zwłaszcza grzybicy skóry), działa ochronnie na żylaki (żywica szybko zestala się na zranionych miejscach formując rodzaj powłoki ochronnej, jak sztuczna skóra). Stymuluje proliferację komórek cebulek włosowych i odnowę włosów (dimery epikatechiny). Smocza krew jest pomocna w leczeniu wrzodów żołądka i dwunastnicy, a także stanów zapalnych gardła i krtani. Istnieją informacje wskazujące na zastosowanie tej rośliny w terapii febry, malarii i rzeżączki oraz przy zwalczaniu anemii i białaczki, a także w cukrzycy. Miejscowo preparaty z sangre de drago stosuje się w celach hemostatycznych przy ekstrakcji zębów, w przypadku krwawiących hemoroidów, po porodzie i w bólach miesiączkowych. Surowiec ten ma istotne znaczenie w profilaktyce miażdżycy i ze względu na obecność oligomerów proantocyjanidynowych działa hipotensyjnie. Wyniki niektórych badań wskazują na możliwość zastosowania go w zwalczaniu chorób wirusowych, m.in. opryszczki, wirusowego zapalenia dróg oddechowych oraz układu pokarmowego. Wymienione powyżej właściwości lecznicze tej rośliny już od 1959 roku były przedmiotem badań naukowych w badaniach in vivo. Niepotwierdzone dotąd jeszcze są doniesienia o działaniu przeciwnowotworowym rośliny, którą to właściwość mogłaby zawdzięczać taspinie. Do tej pory nie ustalono też, w jakich rodzajach guzów.

---