Ubos

Opis rośliny:
Drzewo o wysokości 10–40 m i średnicy pnia 0,5–2 m ma obszerną, bogato ulistnioną, zróżnicowaną koronę, z gęstymi, nieregularnego kształtu gałęziami. Kora pnia jest gruba (2–2,5 cm), z podłużnymi bruzdami i wieloma wypustkami przypominającymi ciemnoceglaste kolce. Kora wewnętrzna o strukturze gąbczastej koloru kremowego do jasnoróżowego, po utlenieniu staje się czerwonawa. Po przecięciu wydziela przejrzystą żywicę. Liście naprzemianległe, nieparzystopierzaste, siedzące, są duże, kształtu eliptycznego, całobrzegie lub ząbkowane. Kwiaty zebrane są w pęczki szczytowe 15–40 cm długości. Kwiaty obupłciowe, liczne, pięciodzielne, małe, płatki wolne, koloru kremowego lub białego. Działki kielicha bladoróżowe. Jadalny owoc jest owalnym lub elipsoidalnym pestkowcem o wielkości 3–4 cm, z gładką skórką koloru żółtopomarańczowego i skąpym, żółtawym, wodnistym miąższem, o lekko kwaskowym smaku. Zdrewniałe i włókniste endokarpium zawiera zwykle 5 małych nasion.

Występowanie:
Spondias mombin jest kosmopolitycznym drzewem owocowym pochodzącym ze strefy tropikalnej Ameryki – głównie peruwiańskiej Amazonii. Rośnie w lasach tego klimatu o średnich temperaturach 25o–27oC ze średnią wilgotnością względną 70%–80%, w rejonie średnich opadów 1500–3200 mm rocznie, jednak potrzebuje ok. 3 miesięcy okresu suchego (mniej niż 100 mm opadów rocznie). Wymaga gleby średnio kwaśnej. Jego stanowiska znajdują się na wysokości do 850 m n.p.m.

Surowiec leczniczy:
Kora, liście i owoce.

Skład chemiczny:
W korze drzewa ubos znajdują się steroidy, katechiny, antranole, fenole proste, heterozydy cyjanogenne, flawanony, flawonole, chinony, leukoantocyjanidyny, saponiny i garbniki pirogalowe. Owoce tej rośliny są bogate w żelazo oraz witaminy A i C.

Zastosowanie:
Preparaty sporządzone z wymienionych wyżej części rośliny stosowane są przez liczne grupy etniczne peruwiańskiej Amazonii. Surowiec ma działanie przeciwskurczowe, stąd znane jest jego zastosowanie w astmie w postaci naparów z kory i liści. Poza tym roślina stosowana jest przeciwbiegunkowo, przeciwbólowo w dolegliwościach żołądkowych oraz w przypadku wrzodów dwunastnicy. Przeciwzapalne działanie odwarów z liści i kory wykorzystuje się w chorobach skóry, krtani, w infekcjach pochwy, pomocniczo w leiszmaniozie i w przypadku ukąszenia przez węża. Skórka owocu przykładana na skórę lub macerat z liści oraz sproszkowana kora wykazują efekt ściągający, co wykorzystane jest pomocniczo przeciw hemoroidom, w krwawieniach i krwotokach. W anemii zaleca się spożywać owoce ze względu na znaczną zawartość żelaza, lecz należy pamiętać, że zbyt duża ich ilość działa wymiotnie. Odwar z kory ma działanie antykoncepcyjne.

---