Vilcacora

Opis rośliny:
Jest to pokaźnych rozmiarów zdrewniałe, jasnobrązowe pnącze (liana) o tępych, czworokątnych w przekroju gałęziach. U nasady liści ma lekko wygięte, zielone kolce. Młode gałęzie pokryte są delikatnymi włoskami, starsze – gładkie. Liście są krótkoogonkowe, a blaszka liściowa ma kształt owalnojajowaty lub sercowaty, od spodniej strony jest brązowawa, pokryta włoskami, z dosyć gęstym, gładkim unerwieniem. Wyraźnie widoczny nerw główny może mieć czerwonawobrązowe zabarwienie. Kwiatostan w postaci główki z dojrzałą szypułką wyrastającą z kąta liściowego ma długość od 1,5 do 4 cm. Kwiaty są nietrwałe, pomarańczowe. Ich korona sięga 3,5–6 mm długości, sam kielich ma 2 mm długości. Owoc w postaci torebki zawiera 2–3 mm nasiona.

Występowanie:
Roślina ta występuje na wysokościach do 800 m n. p. m. w lasach tropikalnych Peru, gdzie zwykle oplata inne rośliny mocną, twardą łodygą, a niekiedy w Kolumbii, Ekwadorze, Gujanie, Wenezueli, Trynidadzie, Surinamie oraz w Ameryce Środkowej (Gwatemali, Kostaryce, Panamie) gdzie rośnie dziko, choć w rejonach tych podejmuje się także jej uprawę.

Surowiec leczniczy:
Kora, korzeń i liście.

Skład chemiczny:
Substancje, które zadecydowały o leczniczym zastosowaniu tej rośliny to głównie alkaloidy oksoindolowe (pentacykliczne) – mitrafilina, izomitrafilina, pteropodyna, izopteropodyna, specjofilina, unkaryna F, (tetracykliczne) – rynchofilina, izorynchofilina, alkaloidy indolowe – dihydrokorynanteina, hirsutenina, hirsutyna oraz glikozydy kwasu chinowego. W roślinie obecne są liczne polifenole – proantocyjanidyny, taniny fenolowe i katechinowe, sterole – stigmasterol, kampesterol, 5-α-karboksystriktozydyna, a także triterpeny i ich pochodne – kwas ursolowy i oleanolowy.

Zastosowanie:
Surowiec ten został w ostatnich latach poznany jak zapewne niewiele innych. Wyizolowano i określono działanie zawartych w nim farmakologicznie czynnych związków chemicznych. Ustalono, że ma działanie przeciwbakteryjne i przeciwwirusowe, tak więc płynne wyciągi stosuje się w obu rodzajach infekcji, również w biegunkach. Przeciwzapalne (co zawdzięcza obecności steroli) właściwości surowca wykorzystuje się pomocniczo w leczeniu szeregu schorzeń – w astmie, artretyzmie, stanach zapalnych żołądka, nerek i jelit, podając w tym celu doustnie napary lub odwary z niego przygotowane. Zewnętrznie – na skórę – stosuje się je w postaci okładów w przypadkach nadwrażliwości, odczynów alergicznych, stanów zapalnych oraz w celach pielęgnacyjnych. Preparaty kosmetyczne zawierające wyciąg z Uncaria tomentosa łagodzą podrażnioną skórę, a dzięki aktywności antyoksydacyjnej chronią przed wpływem szkodliwych czynników środowiska zewnętrznego. Obecne w specjalnie przygotowanych ekstraktach, odwarach lub naparach pentacykliczne alkaloidy oksoindolowe wzmagają aktywność fagocytów, wpływając tym samym na modulowanie procesów immunologicznych organizmu. Badania in vivo i in vitro wskazały na właściwości antyproliferacyjne preparatów sporządzonych z omawianego surowca w stosunku do linii komórek białaczkowych, niehamujące przy tym wzrostu komórek prawidłowych. Alkaloidy tetracykliczne z kolei wykazują działanie na centralny układ nerwowy. Poprzez wpływ na stan naczyń krwionośnych grupa alkaloidów wykazuje działanie hipotensyjne, obniża poziom cholesterolu i zmniejsza zdolności agregacyjne płytek krwi. Wymienione tu efekty służą wspomaganiu leczenia chorób układu krążenia. Mówi się też o wykorzystaniu tej rośliny w schorzeniach trzustki, łącznie z cukrzycą, a przede wszystkim o właściwościach wzmacniających (tonicum). Preparaty sporządzane z vilcacory mogą być pomocne w zmniejszaniu skutków ubocznych chemio- i radioterapii.

---